و از آنهاست : سخن بيهوده و پرگوئى سخن بيهوده گفتن يعنى تكلَّم دربارهء چيزى كه نه فايدهء دنيوى دارد و نه سود اخروى . و پرگوئى و هرزه گوئى اعمّ از آن است . زيرا زياده سخن گفتن شامل سخن بىفايده و سخن بيش از قدر حاجت نيز مىشود . كسى كه مىتواند با يك كلمه مقصود خود را بگويد : اگر دو كلمه بگويد كلمهء دوم زيادى است ، يعنى زياده بر نياز است . و شكَّى نيست كه سخنان بىفايده گفتن مذموم است اگر چه گناه و حرام نباشد . و اين صفت ناشى از پستى قوهء شهويّه است ، زيرا انگيزهء آن جز مجرّد ميل و هواى نفس نيست . راز مذموم بودن آن اين است كه موجب تباه شدن وقت و مانع ذكر و فكر مىگردد ، و بسا كه از گفتن لا إله الا اللَّه يا سبحان اللَّه كاخى در بهشت بنا شود يا از فكرى نسيمى از نفحات رحمت الهى بر دل آدمى بوزد . پس كسى كه مىتواند گنجى به دست آورد اگر آن را رها كرده به جاى آن كلوخى بردارد كه هيچ سودى از آن حاصل نمىشود زيانكار است . و هر كه ذكر خدا و تفكَّر دربارهء شگفتيهاى قدرت او را ترك كند و مشغول مباح بىفايده شود اگر چه گناهى نكرده سودى بزرگ را از دست داده است . زيرا سرمايهء بنده اوقات اوست و چون آن را صرف كارهاى بيهوده كند و به وسيلهء آن ثوابى براى آخرت ذخيره نكند ، سرمايهء خود را تباه ساخته است . علاوه بر اينكه فرو رفتن در سخنان بىفايده و زائد غالبا به خوض در باطل و بسا به دروغ و كم و زياد كردن مىكشد . و از اين رو در ذمّ آن اخبار بسيار رسيدهء است . روايت است كه : « در روز احد پسرى از اصحاب پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم شهيد شد كه از گرسنگى سنگ بر شكم خود بسته بود ، مادرش خاك از رخسار او پاك مىكرد و مىگفت : پسرم بهشت بر تو گوارا باد پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود : چه مىدانى كه بهشت بر او گوارا خواهد بود ؟ شايد سخنان بيهوده مىگفته ، و از بذل آنچه به وى